Kuthuse abaningi ukuba khona kosaziwayo kwelakwa Lotto

Esembuleni esishaqisayo esesishaqise abantu abaningi eNingizimu Afrika, lophenyo oluqhubekayo lwe-Special Investigating Unit (SIU) kwiKhomishana Yelotho Kazwelonke (NLC) luveze ukusetshenziswa budedengu kwezimali zomphakathi eziyizigidigidi ezi-R1.4 ngenxa yezenzo zenkohlakalo. Isigaba sesibili sophenyo lwe-SIU, olwethulwe phambi kweKomidi lePhalamende lezoHwebo neziMboni ngoLwesithathu, mhla ziyi-14 kuNhlolanja wezi-2024, sesikhanyisele ngamaphutha amakhulu athinta abantu abaqavile futhi sikhanyisela ukujula kwenkohlakalo ngaphakathi kwikhomishini.

Phakathi kwabantu abathintekayo kulo mshophi kubalwa umlingisi owahlabana nezindondo, uMoiteri “Terry” Pheto, osekuqubule ukukhathazeka okukhulu ngokubandakanyeka kwakhe ekwabiweni kwezimali zenhlangano engenzi nzuzo yohlelo lokufuya izinkukhu. Ngokusho kokhulumela i-SIU, uKaizer Kganyago, i-NLC igunyaze uxhaso lwezigidi ezi-R5 kuZibisibix Non-Profit Company ngalo msebenzi.

Kodwa-ke, ubufakazi buthi kungenzeka ukuthi le mali yaqolwa ukuze kuzuze yena, njengoba kukhokhelwe izinhlangano ezahlukene okubalwa kuzo uMqondisi weBlack Planet Trading uThula Sindi, uTsoseletso, uDimakatso Pheto (udadewabo kaMoiteri Pheto), inkampani edayisa izimoto kanye nomdayisi wezolimo.

I-SIU ithole ukuthi ipulazi elathengwa ngo-R850,000 lasayinwa ngowayenguSihlalo webhodi le-NLC uSolwazi Alfred Nevhutanda, okusolwa ukuthi lalihlomula uDimakatso Pheto. Ukuqulwa kwecala lokutholwa kanye nokudluliselwa kobugebengu kuyaqhubeka njengoba uphenyo luqhubeka.

Olunye udaba olugqamile oluqokonyiswe yi-SIU lubandakanya iSouth African Youth Movement (SAYM) efaka isicelo soxhaso lwemali yesibonelelo sikahulumeni egameni lePresley Chweneyagae Foundation, yomlingisi owawina imiklomelo uPresley Chweneyagae. I-NLC igunyaze uxhaso lwezigidi ezingu-R15 (million) zohlelo lwe-Take Back the Future Musical, Documentary, kanye Nobuciko Benkondlo. Ngokushaqisayo, ingxenye enkulu yezimali yadluliselwa enkampanini yezokuvakasha ephethwe umlingani wowayeyisikhulu se-NLC, okwaphakamisa imibuzo ebucayi mayelana nobuqotho benqubo yokwabiwa.

Ngaphezu kwalokho, inhlangano ezimele ehlose ukuthuthukisa abesifazane baseMarikana, eNyakatho Ntshonalanga, ithole u-R16.5 million wohlelo lokufuya izinkukhu. Kodwa-ke, uphenyo luveze ukuthi ingxenye enkulu yemali isetshenziswe ngendlela engafanele, okuholele ekulahlekelweni okukhulu kwabahlomuli. Ipulazi, nakuba lakhiwe kahle futhi laqedwa, alisebenzi futhi libhekene nokucekelwa phansi, okubonisa imiphumela emibi yenkohlakalo kumaphrojekthi okuthuthukisa umphakathi.

Ekuphenduleni le miphumela eyihlazo, i-SIU idlulisele amacala ayisishiyagalombili ku-National Prosecution Authority kanye nokuqondiswa kwezigwegwe okuyi-11 ku-NLC, okubonisa umzamo omkhulu wokuba baphendule labo ababhekene nokusetshenziswa budedengu okubi kwezimali zomphakathi. Imithelela yalezi zambulo idlulela ngale kokungaphathwa kahle kwezimali. Bagcizelela isidingo esiphuthumayo sezindlela zokuphatha ezinamandla kanye nokuziphatha okuhle phakathi kwezinhlangano eziphathiswe izimali zomphakathi.

Njengoba iNingizimu Afrika ibhekene nengwadla yaleli hlazo lenkohlakalo, kumenyezelwe izinguquko ezibanzi zenqubomgomo ukuze kuvinjelwe ukwenzeka esikhathini esizayo, kugqame ukubaluleka kokubuyisela ukwethenjwa komphakathi ezikhungweni okuhloswe ngazo ukusiza abantu bonke.


Discover more from IBUNDA NEWS

Subscribe to get the latest posts sent to your email.