
Uhulumeni wase-Eastern Cape unikeze inkampani eyodwa, i-Khumzi Investments, izinkontileka ezisemthethweni zokuhamba nokuhlala ezibiza u-R3.4 billion. Lokhu kwembulwe yi-MEC Yezemfundo uFundile Gade ephendula imibuzo evela ePhalamende evela eqenjini le-Democratic Alliance (DA).
UGade uthe i-Khumzi Investments ingenye yezinkampani ezine ezithole izinkontileka zokuhamba nokuhlala emnyangweni wakhe. UGade uthe lezi zinkampani zakhethwa ngohlelo lokuncintisana kanye nezinqubo ezifanele zokuthengwa kwezimpahla nezinsizakalo.
Uthe inani lezinkontileka ze-Khumzi Investments zokuhamba nokuhlala lenyuka lisuka ku-R211.8 million ngo-2021/22 laya ku-R430 million ngo-2022/23. Laphinde lenyuka laya ku-R685.7 million ngo-2023/24, ku-R917 million ngo-2024/25, naku-R1.17 billion ngo-2025/26. Izinkontileka ezengeziwe ezibiza u-R342.9 million zezinto zokusekela ukufunda nokufundisa (LTSM) nazo zanikezwa i-Khumzi Investments.
Iphinde yathola izinkontileka ezibiza u-R194.3 million zemishini yezobuchwepheshe, okwenza inani eliphelele lezinkontileka lifike ku-R3.95 billion. UHoratio Hendricks, ilungu lesiShayamthetho sesifundazwe sase-Eastern Cape, uthe lolu daba luphakamisa imibuzo enzima.
UHendricks, ophinde abe yi-MEC ebekiwe yi-DA ukubhekisisa umnyango wezeMfundo (Shadow MEC), uthe uhulumeni wase-Eastern Cape kumele achaze ngale mali engu-R3.4 billion yezinkontileka. Ubuze ukuthi kungani imali engaka inganikezwa inkampani eyodwa kanti abafundi abaningi abatholi izinto zokuhamba (amabhasi esikole) ngenxa yokushoda kwezimali.
Manje i-DA izodlulisela izinkontileka ze-Khumzi kanye namarekhodi okukhokha eKomitini Elibhekelele Izimali Zomphakathi (SCOPA) ukuze kuphenywe ngakho. “Sizophinde sicele uNdunankulu kanye noMnyango Wezezimali Wesifundazwe ukuthi babuyekeze ngokushesha indlela isifundazwe esisebenzisa ngayo imali kwezokuhamba nokuhlala okusemthethweni,” kusho yena.
“Lezi zinombolo zidinga ukuhlolisiswa uma ziqhathaniswa nendlela isifundazwe esiphatha ngayo uhlelo lwezokuhamba kwabafundi.” Uthe izinkulungwane zabafundi abahlangabezana nemibandela zisashoda ngezinto zokuhamba ngenxa yokuthi lolu hlelo alutholi mali eyanele.
“Ezokuthutha zabafundi zibaluleke kakhulu kubafundi abahluphekayo nabasemakhaya, abangenazo ezinye izindlela zokuya esikoleni,” kusho uHendricks. Uthe i-SCOPA kumele ithole ukuthi uMnyango uthole yini inani elifanele ngemali engamabhiliyoni amarandi ezinkontilekeni ezinikezwe i-Khumzi Investments.
Kumele futhi iqhathanise amanani ezinkontileka nezinkokhelo ezenziwe ngempela, futhi ithole ukuthi ingabe yonke inkokhelo yayisekelwa yini ngokufanele yizimpahla noma izinsizakalo ezilethiwe.
Discover more from IBUNDA NEWS
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
