
Amakomidi esiShayamthetho asebenzisa imali elinganiselwa ku-R13million njengoba iKZN idonsa kanzima. Ukulalelwa kwesabelomali samaphakathi nonyaka kuveze ukuthi amakomiti esiShayamthetho saKwaZulu-Natal (KZN) adle imali engaphezulu kuka-R13million kanti iKhokhasi yabesifazane yaqongelela imali engaphezu kuka-677% kwisabelomali sayo sokuqala.
Ngokusho kuka UDkt Imran Keeka, iMPL – uSotswebhu Omkhulu weDA esiShayamthetho saKwaZulu-Natali, lesi sinqumo siza njengoba singekho isiqiniseko sokuthi uMnyango wezeziMali uzosihlangula isifundazwe kanti kusahlelelwe izingxoxo eziphuthumayo zokudingida ukungenelela ukuze i-KZN iqhubeke isebenza kahle.
Iqembu eliphikisayo iDA, liveze lombiko ukuze umphakathi wazi ukuthi abaholi ababakhethile bafike benzeni lapho ababathume khona. Ngokombiko ophethwe yiDA izigebengu ezinkulu yilezi;
- Ikomidi lezokuHlaliswa kwaBantu laKwaZulu-Natali elino-447% wesisekelo sokusebenzisa imali ngokweqile
- Ikomidi Lezemisebenzi Yomphakathi elisebenzise imali engaphezu kuka-375%.
- Ikomidi lezoLimo nokuThuthukiswa kwezindawo zaseMakhaya ngemali engaphezulu kuka-269%;
- Ikomidi lezokuThutha laKwaZulu-Natali lisebenzise imali engaphezu kuka-250%.
Ngokudabukisayo, i-Chairpersons Committee – eyengamele wonke amakomidi ezikhundla – isebenzise u-345% ngaphezu kwesisekelo sayo.
Ikomidi lezemfundo KwaZulu-Natal liphinde lasebenzisa ngokwedlulele isabelomali salo, kanti izindleko njengamanje ziku-130% kusukela ekuqaleni. Lokhu ngenkathi uhlelo loMthethosivivinywa Wokuchibiyela uMthethosisekelo Wemfundo Eyisisekelo (BELA) belungafinyelelanga esiShayamthetho ngesikhathi esibi njengoba kusaqhubeka izivivinyo zika-matric kanti nesiShayamthetho sizonyuka ngesonto elizayo.
“Lokhu kusetshenziswa ngokweqile kwesabelomali samakomiti kufuna izimpendulo futhi osihlalo bamakomiti kumele bahudulelwe phezu kwamalahle ashisayo ukuze kukhishwe izincazelo.” kuqhuba uKeeka.
Ngaphansi kwezindleko kufanele kubhekwe ngokulinganayo indima eyinhloko yokwengamela yekomiti. Ngokushaqisayo, i-SCOPA ingenye yezigebengu lapha, isebenzisa kuphela u-19% omncane wesabelomali sayo sekomiti.
Naphezu kweqhaza elibalulekile, ikomidi lezokuBusa ngokuBambisana neziNdaba zoMdabu KwaZulu-Natal (COGTA) nalo alikhohlisi lutho – njengomasipala baseKZN abaphethwe yi-ANC – lisebenzisa kuphela u-31% wesabelomali salo. Umbuzo uthi: Lenzenjani leli komiti uma omasipala abaphethwe yi-ANC njengeTheku nenhloko-dolobha yezifundazwe uMsunduzi besadidekile.
Okuwukuphela kwenkomba yanoma yiliphi ikomidi elenza noma yimuphi umsebenzi ngokomthetho wesifundazwe isikhundla sikaNdunankulu – nomthethosivivinywa wesifundazwe owodwa kuphela ngesikhathi seminyaka emihlanu yasephalamende. Lokhu yize ingekho eminye imithetho esungulwe ngamakomiti okuhloswe ngayo ukuthuthukisa izimpilo zabantu besifundazwe sethu.
Umbuzo uthi: Ngabe uhulumeni we-ANC wamaTaliban eKZN ubuwenzani eminyakeni embalwa edlule – ngaphandle kwezinkulumo ezinkulu? Ukuze sisebenze ngendlela efanele, isiShayamthetho sase-KZN kumele sibe nokwengamela okusebenzayo. Lokhu kudinga amakomiti asebenzayo, aphethwe ngendlela efanele, asebenza ngokuzikhandla ahambisana nesabelomali sawo. Abantu baKwaZulu-Natali bazothola ithuba lokuhlenga isifundazwe sethu okhethweni futhi bavotele uhulumeni omusha ozothuthukisa isimo esikwaziyo, esinesimilo nesinakekelayo esinenkululeko, ukungenzeleli, amathuba kanye nokwehluka njengezimiso zaso eziyisisekelo.
Umthethosisekelo kanye nokubusa komthetho kumele kube phezulu, kunokuphambene nalokho. NguNdunankulu weDA kuphela ohola uhulumeni waseKZN ozokufeza lokhu.
Discover more from IBUNDA NEWS
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
