
Kuqubuke ukushuba kwesimo eLebowakgomo ngesikhathi izakhamizi zithatha izinyathelo ezinqala zokuxosha abakwamanye amazwe akungekho emthethweni, ikakhulukazi izizalwane zeZimbabwe ezidayisa ezitaladini kanye nabanikazi bezitolo zeSomilians Spaza abasolwa ngokudayisa impahla eseziphelelwe yisikhathi kanye nezomgunyathi.
Sishubile isimo izolo kuMasipala iLepelle Nkumpi, lapho amalungu omphakathi obukhahlamezekile ehlele ukuthi kukhishwe abadayisi abangagunyaziwe, kwasala inqwaba yezingozi.
Kuvele imibiko yokucekelwa phansi kwezitolo ze-spaza kanye nezitolo ezidayisa emigwaqeni zishiswa ngesikhathi izakhamuzi zizwakalisa ukudinwa kwazo ngodaba lokufika kwabantu bokufika ngokungemthetho abenza izenzo zobugebengu.
Lo mbhikisho, obugqugquzelwe yizikhalo ezivela ezigodini ezingomakhelwane njengeMakatanamane, uveze ukukhathazeka ngokudlanga kwabantu baseZimbabwe abathola imisebenzi engasho lutho futhi okunomthelela ekwandeni kwezigameko zobugebengu.
Izakhamizi zizwakalise ukungenami kwazo ngoMbutho Wamaphoyisa aseNingizimu Afrika (i-SAPS), zaveza izinto ezibonakala zingalungile ekuphenyeni nasekubambeni abokufika ngokungemthetho. Iningi litshengise ukudana ngokwehluleka kweziphathamandla ukulungisa ubugebengu obudlangile obugoqela ukudlwengulwa, ukugqekezwa kwezindlu, ukugebenga kanye lokuthumba, okubangwa yizizalwane zeZimbabwe.
“Sifuna ukuthi abakwamanye amazwe, ikakhulu abeZimbabwe, baphume ezindaweni esihlala kuzo,” kugomela esinye isakhamuzi ekhombisa imizwa egcizelelwa ngabaningi. Ukukhungatheka komphakathi kubangelwa ukuntula okucatshangwayo kokuvikeleka nokuziphendulela, lapho abokufika ngokungemthetho bexhaphaza isimo sabo esingenazo izincwadi ukuze bagweme ukuboshwa futhi bathathe ubunikazi bamanga ngaphandle kokujeziswa.
Lezi zinxushunxushu zadlulela nangaphezu kwabaseZimbabwe, izakhamuzi zizwakalisa izinhloso zokubhekana nabantu abavela kwezinye izizwe, okuhlanganisa abase-Ethiopia, abaseSomalia, abasePakistan kanye namaBangladesh. Ukukhulunywa “kwezimpahla eziphelelwe yisikhathi nezingelona iqiniso” kugcizelela ukuzimisela komphakathi ukubhekana nalokho okubona njengodaba olubanzi lobugebengu phakathi kwabokufika ngokungemthetho.
Phakathi nokushuba kwesimo, iziphathimandla zibhekene nengcindezi ekhulayo yokuthi ziphendule izikhalo zezakhamuzi zaseLebowakgomo futhi zibuyisele umuzwa wokuphepha esifundeni. Umphumela walezi zimfuno usalokhu ungaqiniseki, njengoba iziphathimandla zikamasipala nezomthetho zibhekana nobunzima bokufuduka kwabantu nokuphepha komphakathi.
Izinxushunxushu zase-Lebowakgomo zisebenza njengesikhumbuzo esiqinile sezinselele ezilethwa ukuthuthela kwelinye izwe ngokungemthetho kanye nesidingo esiphuthumayo samasu aphelele okubhekana nokufuduka kwabantu ngokusemthethweni nabangekho emthethweni kube kuvikelwa inhlalakahle yazo zonke izakhamuzi. Njengoba umphakathi ulindele impendulo, ikhwelo lokuthatha isinyathelo ligcizelela ukubaluleka kwezinyathelo zokubhekana nezingqinamba ezibhebhezela uthuthuva emphakathini.
Discover more from IBUNDA NEWS
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
