
Esinqumweni esiyingqophamlando, inkantolo ye-Constitutional Court eSouth Africa isekele isinqumo saphambilini esithi sokusula kweZimbabwean Exemption Permits (ZEPs) ngugatsha lwendaba zasekhaya kwakungekho emthethweni ngenxa yokungakhulumisani okwaneleyo.
Ingxabano isukela esinqumweni esathathwa nguNgqongqoshe u-Aaron Motsoaledi ngoMbasa wonyaka owandulele, esasihlose ukuqeda umbuso we-ZEP othinta abantu baseZimbabwe abangaphezu kuka-178,000 abahlala futhi abasebenza eNingizimu Afrika.
Ukunqanyulwa kuhlangatshezwane nenselelo yezomthetho ngokushesha efakwa yiHelen Suzman Foundation (HSF), iphikisa ngokuthi imigudu efanele, okuhlanganisa nokubonisana ngendlela efanele, ayizange ilandelwe. Izolo, iNkantolo yoMthethosisekelo isichithile isicelo sikaNgqongqoshe uMotsoaledi sokuchitha isinqumo sikaJuni 2023 seNkantolo eNkulu yasePitoli.
Isinqumo saphambilini sathi ukuqedwa kwama-ZEP kwakungekho emthethweni futhi sagcizelela isibopho sikahulumeni sokwenza ukubonisana ngendlela efanele ngaphambi kwalezo zinqumo. I-HSF, esitatimendeni esilandela isinqumo senkantolo enkulu, igcizelele ukubaluleka kokulunga kwenqubo ekubuseni.
Bagqamisa isiqiniseko senkantolo sokuthi imisebenzi ebalulekile yezomthetho ibopha uNgqongqoshe Wezasekhaya, ngaphandle kokubheka izinguquko ekuphathweni kukahulumeni. Lesi sinqumo sisebenza njengesikhumbuzo esibalulekile semigomo yenqubo efanele kanye namalungelo abantu abathintekayo ngaphansi kohlaka lomthethosisekelo waseNingizimu Afrika.
“Lesi sinqumo seNkantolo Yomthethosisekelo siqinisekisa isidingo sokuthi uNgqongqoshe abambelele ezinqubweni zokubonisana ezinobulungiswa lapho enza izinqumo ezithinta amalungelo abantu,” kusho umkhulumeli we-HSF.
“Igcizelela imigomo kahulumeni ophusile futhi iqinisekisa ukuthi zonke izinhlangothi ezithintekayo ziyalalelwa ngaphambi kokuthi kwenziwe izinguquko ezibalulekile zenqubomgomo.”
Lesi sinqumo sinomthelela omkhulu hhayi kuphela kubanikazi be-ZEP bamanje kodwa nasekusetshenzisweni okubanzi komthetho wokuphatha kanye nokulunga kwezinqubo eNingizimu Afrika. Kuphawula isikhathi esibalulekile enkulumweni eqhubekayo mayelana nezinqubomgomo zabokufika futhi kugcizelela indima yezobulungiswa ekusekeleni imigomo yomthethosisekelo.
UMnyango Wezasekhaya kusamele ukhiphe impendulo esemthethweni kulandela isinqumo seNkantolo yoMthethosisekelo. Lesi sinqumo senkantolo ephakeme kunazo zonke ezweni kulindeleke ukuba siqondise izinqumo zenqubomgomo yokufika kwabantu kwamanye amazwe esikhathini esizayo, siqinisekise ukuthi zenziwa ngokuhambisana nemigomo yomthethosisekelo kanye nokuhlonishwa okufanele kwamalungelo abo bonke abathintekayo.
Discover more from IBUNDA NEWS
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
